NESÎMÎ’NİN MAHLASLARI PROBLEMİ

Özer ŞENÖDEYİCİ

Özet


 XIV. yüzyılın önemli isimlerinden biri olan Nesîmî, Türk edebiyatında Hurufîliği savunma- daki şiddeti ve feci ölümü etrafında oluşturulan efsanevî rivayetlerle tanınmaktadır. Onun acılı ölümü, bilhassa Alevî-Bektaşî zümrelerin dikkatini çekmiş ve Nesîmî, Alevilerin yedi ulu şairinden biri olarak anılmaya başlamıştır. Türk edebiyatı tarihini olduğu kadar Türk inanç tarihini de ilgilendiren Hurufîlik akımının önemli temsilcilerinden biri olan bu şairin gerçek kimliği hakkında bilinenler oldukça azdır. Hatta onun kullandığı mahlaslar bile tartışmalı bir durumdadır. Bu önemli eksiklik, Nesîmî’nin şiirlerinin tümüyle tespit edilebilmesine engel teşkil etmektedir. Tarihî ve modern kaynaklarda Nesîmî’nin farklı mahlaslar kullandığını if- ade eden söylemler bulunmaktadır. Çalışmada bu veriler derlenmiş ve ortaya çıkan sonuçlar- dan hareketle şairin hangi mahlasları kullanmış olabileceği üzerinde durulmuştur. Farklı kaynaklarda şairle nispetle anılan Nesîmî, Hüseynî, Seyyid, Seyyid Nesîmî, Hâşimî, Şirâzî, Na‘îmî, İmâd mahlasları değerlendirilmeye tâbi tutulmuş, onun mahlassız yazmış olabileceği ihtimali de göz ardı edilmemiştir. Bu sayede, Nesîmî’nin kullandığı iddia edilen tüm mahlaslar derli toplu bir hâle getirilmiştir. Alternatiflerin içinden Hüseynî, şair tarafından kullanılmış olabilecek ikinci bir mahlas olarak ön plâna çıkarılmış, diğerleri içinse yeterli delilin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Böylece şairin biyografisine bazı bilgiler ve yeni sorular ilave edilmiştir.
 


Anahtar Kelimeler


Mahlas, Nesîmî, Hurufîlik, Bektaşilik, divan, yazma eser

Tam Metin: PDF

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.